Seamus Breathnach’s Irish-criminology.com examines Irish society through its norm-creating as well as its norm-breaking agencies. These include the Church controls of Ireland’s State -- its Schools, Law, Police, Courts, Prisons, Media and much more...

 

1.) Site Overview 

 

01a.) Ag a’ Baile

 

(Agallamh ag an udar leis fein i bfhoirm Qs-agus-A’s idir Sean agus Seamus)

 

01b.) Raison d’Etre

 

Sliocht Agus Baile

Sean: Tuigim gur rugadh agus togadh i mbaile Cheatharlach thu...?

Seamus: Sea; agus ceaptar coitianta nach raibh riomh dath ar bith le fail ag an mbaile cheanna. Ni raibh ann ach caint faoi mhonarchain - the Beet, the Boot, agus the Blade. Ba phrobhadh e seo go raibh baint faoi leith leis an bfholcal ‘materialism’, nuair a bhi chuile dhuine ag brath ar fhostaiocht de chineail eigin. Ach ina gcoinne sin bhi an Eaglais -- na daoine is saibhre ar domhain -- de shior ag seanadh ‘matierialism.’ Coimhlint den scoth? Cen fath?


Sean: Cad is aois duit?

Seamus: Sna seascaidi beaga. Rugadh agus togadh mise i 1941 -- in aimsear an tarna cogadh domhanda.


Sean: Is cuimhin leat na caogadai ma ‘sea. Cen saghas chathair e Ceatharlach?

Seamus: Comonta, dearfainn, agus crualach freisin. Agus chun an fhirinne a ra is mar sin a bhi se ar fud na caogaidi, nuair a bhi mise ag fas ann. De gnath, nuair a bhionn tu og, is rudai beaga, suaracha, a fhagann an srian is mo ort, agus is cuimhin liom go deo nuair a bhios ana og, ba gnath dhuinn -- mise agus mo mhathair mhilis freisin, ag dul laimh le laimh chuig an Aifreann. Agus istoiche gach aon Domhnach is chuimhin liom ag dul lei to dti Benediction -- ait a raibh mise ag serbheail. Nuair a thagtai gar do Chearnog na Seamhroige cloisti fir an bhaile ag cantann ar bharr a ghuth. Agus, ce gur chailin cheolmhar go deo mo mhathair, dhroid si uatha agus do tharaing si mise lei, ag cur spas idir sinne agus an tabhairne ar a raibh fir an bhaile ag cantain. Bfheidir go raibh fhios aici go raibh ar a laghad beirt deirthair lei ann, Pat agus Bill Connolly. D’fheadfaidis a bheith ann. Ach ba mhiruilt domsa e don chead uair riomh agsu me ag eisteacht le fir , idir iad siud a bhi og, aibi, aosta agus sean -- mar nach raibh riomh bean ann sa tabhairne ag an am san -- agus iad uile , ceann i ndiaidh ceann eile, ag cantain agus ag ol. Ar uairibh thanadar leis na deochanna ardaithe ina laimhibh agus chifea cumhacht an chur le cheile mar da mba abhalmhor an gaisce e. An rud bha mho, dearfhainn, na an taispeantas baineann a nochtaiodh ameasc fearaibh dana. Ag an am san ba chathair a bhi claonta go more le ceoil e Ceatharlach -- chomh mor dearfainn is a bhiodar claonta leis i bPort Lairge no ait ar bith i Sasanna ag an am. Is cuimhin liom na teaghlaigh a bhi ann. Bhi na Walkers, na Connollys, Galballys, agus muintir Bridewell Lane cum St. Patrick’s Avenue ann -- peileadoiri agus amhrainaithe den scoth -- agus ‘gus an la ‘ta inniu ann, mo bhuiochas doibh uile. Iad siud na daoine a thug gan chostas, iad siud a chur sprid sa saol, iad siud, lucht oibre, a thug saor in aisce dathannai ailne, gluaiseachta spioradalta agus miniu daonachtuil don saol -- saol a bhi leamh, reiligiunda, frith-ghneasach, frith-fun agus frith-gach-aon-rud-spontaneous a thaining as meoin an duine.


Sean: Cad as tu? No cad as Breathnaigh

Seamus: Ni haon rud cliste e a ra gur faisceadh na Breathnaigh o thaobh na staire dhe as an Bhreatain Bheag agus gur thaining said go h-Eireann in aimsir Phadriagh. Gaol iad leis na Welshes, na Walshes, na Wallaces and raidhse treibheacha eile. Mar is leir o na ‘Ballinabrannas’ no Bailte -na- mBreathnach morthimpeall na tire d’fhagadar a dtionachar ar gach cearn den tir.


Sean: Agus do chlann fhein?

Seamus: Ceaptar coitianta gur thaining an treibh seo ‘gainne i dtus baire ach go h-airithe as Chill Choinnigh. Thanadar go Queen’s County sa naouaoisdeag. Socraiodar I nDoonane na Laoise agus annsan in Arles. Annsan tareis an tarna cogadh domhanda, thainigh m’athair Jimmy Walsh treasna an Bearbha o Graigchuilleann agus phos se Mary (‘Babs’) Connolly o Staplestown Road, Ceatharlach.

Sean: Seachas an Bearbha agus an tsli ina roineann se baile Cheatharlach ina dha leath agus an tsli ina roineann se an chontae o chontae Laois, an bfhuil aon rud cearr -- no as an ghnath -- a bhaineann le Ceatharlach i do thuairim? I bfhocail eile : ar mhaith leat rud eicint speisialta a ra faoin bhaile?

Seamus: Aduain mar a n-instear e, ta dha rud gur mhian liom tagairt futhu. Is feidir sceal an chead cheann a thuiscint mar phictiur gur feidir leat a shamhlu. Gach uair a sheasaim ar dhroichead Jimmy Murnane -- ‘se sin an droichead nua a cheanglaionn Ceatharlach agus Laois agus togtha cupla cead slat on seanachaisleain ata le feicieail sa sketch dorcha thuas -- feictear dom os mo choir amach an Bearbha ag sni o dheas faoi mo chois -- direach amach i dtreo Milford agus Muine Beag. Is rud abhalmhor granna e Caislean Cheatharlach, saghas chloch as na meanaoiseanna nach bfhuil fagtha ann anois ach clochai marfa cludaithe le cacamas na gcoliur go bhfuil nead acu ar bharr an chloc choigrioch. Sa chlapsholas scriobhann an caislean a thabhact shiorai ar ghoirme an speir o dheas. Seasann se i lar baoil, amhail is nach bfhuil agus nach raibh riomh sa tir seo aon rud chomh cinnte ina bfhealsaimh, comh sasta ina rialtas agus comh siorai ina chriostaiocht choigrioch. Agus chun a bheith cinnte dhe, ma dhearcfaimid ar dheis agus ar chle, feictear duinn an fhirinne lomnochtaithe. Ar chle ta an baile leagtha amach i bfhoirgnimh beaga, agus le h-eisceachtai an Cathedral agus an Chuirt, nil ann o thaobh na h-ailtireachta dhe ach gnath-thithe leagtha amach cosuil le boscai beaga ar son an phobail. Ar an landscape ar fad o chle ta se cosuil le monarchan i gcoir reproduction agus fertility na dteaglach. Ar an dtaobh dheis de, nil ann ach na cnoic bheaga i gcoinne an speir, mar da mba rud e nar athraigh rud ar bith ar feadh na haoise.


Sean: An bhfuil tu a’ ra nach raibh aon fhorbairt o na meanaoiseanna gustrasa? An e sin ata i gceist agat?

Seamus: ‘Sea, direach! Cad a tharla idir na meanaoiseanna agus an fithuaoisdeag? Conas is feidir cultur do chomead i riocht na meanaoiseanna ar feadh na milte de bhliantaibh? Fiu an droichead seo, na h-arasain ataid ag togail cois Bearbha, i John’s Street, agus i ngach ait naofa do stair Cheatharlach agus iad siud nach bfhuil chomh naofa -- taid uile togtha areir, i rith na blianta beaga -- b’fheidir deich mbliana -- seo caite.


Sean: Ach mas fior san -- agus ta daoine ann na h-aontofa leat -- nach bfhuil an  milleain ar na Sasannaigh?

Seamus: Ta se sin ro-easca ar fad: agus ro-shimpi: agus mi-cheart. Fiu na foirghnimhh togtha do Cheatharlacaigh as oidhreacht Bernard Shaw. Teir suas chuig an sean-Scoil Teicniuil , ata nochtaithe do air cosuil leis an gCaislean -- no suas chuig an phairc ina raibh ‘outdoor swimming pool’ ach a diioladh do dhaoine phriobhaideacha.. Nil aon meas ag an gnathdhuine ar sttair an bhaile chor ar bith. Bhi se mar an gceanna nuair a leagadh an seana-Hotel i lar Dublin Street.


Sean: Ta me caillte anois. Cen baint ata ann le ceist na staire agus ceist na forbairthe -- no ceist na neamh-fhorbairte -- o aimsear an chaislean gustrasa?

Seamus: Is rud sibhialta e an mothu stairiuil, agus muna bfhuil se sin mar shuailce agas na sibhialtaich, ce acu i gCeatharlach no ait ar bith eile, is fuirist a thuscint cen fath na fuil aon fhorbairt ann. Fairis sin , nil cead agat an mileain do chur ar Shasannaigh as ucht an aineolais a fheictear duinn seachnoin.


Sean: Ce leis an milleain, muran feidir linn e a chur ar Shasannaigh?

Seamus: Bfhuel sa chead ait, ta athru mor tagtha ar an gceist. Taimid a cheistiu anois cen fath na fuil aon samhlaiochta stairiuil againn, ni amhain i gCeatharlach ach ar fud na tire. Agus ce go bfhuil Ceatharlach ar feadh na milte bliain an-chosuil le phosporus in uisce, ‘se sin gan chumhacht agus gan chuspoir chun tosaigh -- taispeanann se duinn an meoin Eireannach i gcoitianta. Go speissialta ta se le tuiscint domsa go bfhuil ceangal idir na rudai a chiallaitear istigh i meoin an duine agus na h-institiuidi agus foirgnimh agus leagan-amach an spas soisialta a thogann se le maireachtaint leasmugh. Mar a siltear a bitear, mar a dearfa, agus baineann an website seo leis an phenomein san. Rud eile dhe en passant : Is rud fireann domsa Caislean Cheatharlach; is baineann domsa gach aon foirgneamh eile, na foirgnimh a thog an chleir ach go h-airithe.


Sean: Ceard is bri le sin?

Seamus: Smaoinigh air. Cen fath go bhfuil an chleir -- institiuid o aimsear Chriost agus Naomh Pol togtha le fearaibh ar son fearaibh. Cen fath go bfhuilid chomh baininscneach san? ‘Se mo thuairim go bhfuil siad ciontach agus go dteastaionn uathu a gcion a chur i bfholach institiuid baininscneach, amhail is go bfhuilid ag rith o scath an damaiste ata deanta acu.


Sean: Cen saghas damaiste? Cen cion ata i gceist agat ?

Seamus: Bfhuel duirt me go raibh dha rud gur mhian liom tagairt futhu. Rinne me an chead cheann nuair a thug me cursios ar an neamhfhorbairt a deineadh o aimsear na meanaoiseanna i leith agus sa drochfhorbairt nuaaimseartha ata le feiceail i gceartlar an bhaile mar da mba rud e nach raibh aon sibhialtacht ag’s na daoine ata lonnaithe ann. Anois taim a ra nach bfhuil aon fhorbairt ar bith deanta d’anamnacha na ndaoine o aimsear na meanaoiseanna. An rud a fheictear duinn leasmugh, tagann se on rud cungaithe leastaigh. Agus pe caint a chloistear maidir le cursai spioradalta, is cungacht spioradalta ata i gceist, lofact intleachta, saol agus beocht neamhforbartha an phearsain ata i gceist, agus lofacht chumhachta phearsain agus moraltachta ata i gceist. Is ionann an laige leasmuigh agus an brisseadh leastaigh. In aimsear an chaisleain bhi cumhacht ann, cumbacht na bpaganach agus cumhacht na gcriostaithe (na Cambro-Normans). Nuair a togadh an caislean ba fireann amach is amach cumhacht na Roimhe, agus nuair a briseadh ar na paganaigh briseadh ar rud fireann, and e sin d’aineoin go raibh bandia ag conai taobh leis an gcaislean in aimsear na Druids. Cuireadh na criostaithe deire leis an bfhireann san, faoi mar a chuireadar Sile-na-gCioc faoina chosa impiriulacha. Ach caithfimid a thusicint gur o aimsear Phadraigh go dti na meanaoiseanna do bhailigh na criostaithe i gcoinne na pagannaigh.Chuireadar na paganaigh agus a gcultur faoi chois agus chun an gniomh a dheanamh i gceart mholadar go deo na Normanaigh agus na h-Anglici agus bhiodar de shior ag fail locht leis na daoine ag a’ baile. Criostaithe coigriocha iad na Normannaigh agus na h-Anglici fre cheile. Mhol an Papa an sliocht armalta seo isteach chun an ghniomh fhada a chriochnu agus chun Ard-Riocht na nGael a bhriseadh sara d’eirigh lei aibiocht a dhothain Banban a chosaint ona namhaid. As san amach ceanglaiodh na Gael le ropai beaga bainisneacha an chleir Romhanach.


Sean: Ach da mba rud e go raibh an ceart agat -- agus nilim ag adhmhail go bhfuil -- an ndeanfadh se moran difriocht don saol againne , an doigh leat?

Seamus: Deanfadh agus deineann... Feach ar mhapa Charles Colembine i 1735. Cruthaionn se an fhianaise eile ata againn nach raibh i gCeatharlach in 1800 ach dha bhothair ag dul as -- ceann go Baile Atha Cliath agus ceann eile go Tulach i Bfhaighlim. Nil se i gceist comparaid a dheanamh idir bailte beaga agus bailte mora. ‘Seard ata le ra agam na -- is beag an fhorbairt a rinneadh ar feadh mile bliain san ait seo. Ta an fhianaise direach amach romhain. Agus niorbh iad na Sassanaigh aba chuis leis an meath is mo a tharla riomh annseo. Ni linne aon Renaissance, Reformation no Reabhloid Tionsclaioch annseo in aon chor. Mar is leir on Carlow Morning Post (1818) bhiomar taca an ama seo ceangailte go dlu dleathach le Baile Atha Cliath, agus pe, ‘materialism’ a bhi le h-insu o Shasanna, chuir ead na Roimhe Naofa ina choinne.

 

 

The Circuit, 1818

 

Sean: An bhfuil tu ag ra nach raibh gluaiseachtai forbairthe ar bith san ait seo riomh?

Seams: Ni raibh. Nior ligeadh duinn aon fhorbairt fhad is a bhiodh na Sassanaigh taobh thiar de. Toisc gur Protastunaigh seachas Caitlicigh iad. Ach nuair a bhi an Eoraip no na Puncanaigh taobh thiar den ‘materialism’ cheanna bhi se maith go leor. Fiu amhain roimh briseadh ar an tuathaithe Ghaeleacha a bhi ag an am san ag lorg a chumhahct fhein a aimsiu agus ag eagru, go hairithe i dtogail na h-Ard-Riochta in Eireann. Bhailigh na Criostaithe Criostaithe Shasanna - Anglici -- chuichi fein, agus do rinneadar le cheile slad ar na Gaeil: an chleir go h-inmheannach agus na h-Anglici agus na Papal Knights leasmuigh. Cen fath? Toisc go raibh an cultur ceanna acu - cultur na Roimhe a bhi riomh idir cleir na Roimhe (no Cambro-Normannaigh,mas mian leat) agus Romhainigh na Breataine, na h-Anglici. Agus an rud na feictear a thuilleadh: in aghaidh an chleir, in aghaidh na Romhanach, ba aduain ar fad iad sliocht sleachta na nGael. Ni raibh ach fuath agas na Romhanaigh Naofa, Padhraidh agus a leitheid, do lucht Druideach na nGaeil: sa tsli gur bhearadar iad fein, sa tsli gur chuir siad culaith eadaigh orthu , sa tsli ina chanadar ceoil, sa tsli inar labhari siad Gaeilge -- i ngach aon sli nach rabhadar cosuil leis na Romhainigh no leis na Romaon-Sassanaigh. Ni inniu na inne a thangadar le cheile, agus ni inniu na inne a rinneadar le cheile betrayal mhor ar lucht na nGaeil.


Sean: An feidir leat sampla a thabhairt ar bfhoreign an cheir i gcoinne lucht na nGael?

Seamus: Ni bheadh aon gha le sampla da mbeadh riomh stair ag Gaeil, ach ni fheadair go dtuigeann na Gaeil aon rud o thaobh na staire dhe. Ar na h-ocaid seo leannas do rinne an Papa praiseach amach ‘s amach ar lucht Ghaeil: Le Brontanas Constantine (nuair a rinne an Papa eileamh ar talun na h-Eireann), le brontannas Laudabiliter (nuair a bhron an Papa Eire agus a raibh all ar Henry 11, ar son shilling ar gach aon teach bailithe ag an Ri ar son an Papa), sa bhlian 1800 (nuair a deineadh conradh ar chul na Prisbiteirigh, agus tugadh bribeanna dos na Caitligh) , in 1948, 60s, 80s, in aimsear Pharnell, in 1922 (nuair a thosagi 50,000 Protastunaigh Eireannacha ar an imirce), sna ‘50s nuari a d’imir 400,000 ar an imirce, i 2004 (nuair a socraiodh le conradh sicreideach go n-iocfai na saoranaigh as choireanna ghneassacha an chleir). Agus gus an la ‘ta inniu ann, ta na h-Easpaig a ra nach feidir le h-Eireannaigh teach le cheile sna scoileanna o thuaidh, ce go bhfuil cuireadh tugtha dhoibh agas na Protastunaigh.


Sean: Caithfidh me a adhmhail, ce go bfhuil argoint laidir agat maidir le role an chleir Romhannach sa tir soe -- go oh-airithe nuair a fheacann muid ar feadh mile blian no mar sin --- ach , chaeanna fein, chaithfim a adhmhail gur dheacair dom a chreidiuint go ndeanfadh an Eaglais coireanna chomh mor san, in ndairire.

Seamus: Ach caithfidh tu a thuiscint nach rud pearsanta e. B’shin ceann des na deacrachtai is mo i discourse ar bith na linne seo. Dobe seo an difriiocht idir caint chomonta agus caint bunaithe ar an eolaiocht. Nach cuma linne gur ghoid an Patriarch Sylvester Impire na Roimhe go pearsanta tre breaganna no eile. Sa mheid gur deineadh e, agus o thaobh an stair fuillteach naimhdeach a leannadh e, is cuma gur pearsanta no polaitiuil e. ‘Seo gainne , mar shampla, rinne an Papa gniomhacha a chuir Eireannaigh (Gaeil ag an am) faoid smacht an Bhreatain. Nach cuma gur rinne Adrian IV e sin? Nach cuma gur Sasannach e a rinneadh? Rinne an Phaphact e - agus leanadh leis , fiu ameasc na h- Eireannaigh. D’insiodar na breaga is mo riomh ar son an Phapacht agus a ghlormhian fein. Fiu roimh diol mor Laudabiliter -- rud na h-aitnitear romhinic -- dob i an Chleir an chead ghrupa a chuaigh ar a ghluainibh roimh chumhact Shasanna. Nuair a theastaigh on Roimh go bfhorbrofai dioceses in ionad mainistreacha, b’eigen do chleir na h-Eireann dul ar thoir na Sassanaigh -- fail amach conas a n-aonfear i gceart an t-athru mor san. Gusantra seo chaithfear a thuiscint nach raibh ann in Eireann ach riail na mainistreach, agus tre thionachar Canterbury agus Lanfranc ach go h-airithe, gheill Cleir na h- Eireann go foirleathan don cleachtadh, a aithint go poibli agus go rialta gur le Chanterbury an deoces is sinnsearai sna h-oileain.


Sean: Nior chuala me a leitheid d’argoint riomh?

Seamus: Nach aisteach an adhmhail e sin! Ach ma dhearcann tu ar stair an domhain , feictear a leitheid aris agus aris eile. Roimh an bhruidiulacht a rinneadar ar na hIncas , na hAztecs, agus na milte treibheanna ar fud an domhain bocht, rinneadar in Eireann e i dtus baire -- ach ni feidir linn e a thuiscint i gceart.


Sean: Ach conas , an doigh leat, gur thosaigh siad an gheilleadh dos na Sassanaigh? Nach Eaglais iad.. ni saighdiuir.

Seamus: Ba chuma ider sagart agus saighdiuir ag an am. Bhi an Knight sna meanaoiseanna claonta le violence sa riocht cheanna is a bhfuil na Jesuits claonta leis an bpolaitiocht agus Opus Dei claonta le sicreid na laetheanta seo. Ach ag an am, ba Drochshampla e seo an aithint a thugadar-na do Chanterbury, agus diaidh ar ndiaidh agus as san amach -- go h-airithe nuair a scriobh an Papa Adrian IV do Henry 11 a bronnadh Hibernia ar na Sassannaigh -- dobe tus agus deire an rud is aduaine riomh. Taca togail an chaislean i gCeatharlach, mar sin, -- agus na cinn i gCill Choinnigh, agus i ngach ait ar fud na tire -- instealladh rialtas choigrioch mar an rialtas amhain a h-instealladh, agus an rud is aduaine dhe na gur lean an rialtas cheanna tre modhanna airithe nuaaimseartha mar dialectic idir Sasanna agus an Roimh as son amach, fiu gus an la ‘ta inniu ann -- ach ni fheictear chomh simpli no chomh tobanna e. Mar a ninstear e, ceist agam ort: Ce leis tuaisceart Eireann, muran leis an Roimh agus Lundain i? Agus cen fath, an doigh leat, gur thug an Roimh honoir to Margaret Thatcher gan ceann a thabhairt dos the leads oga san a chuaigh chun a bais ar son --- ar son cad e? -- Ar son na tire seo? Ar son tuaisceart Eireann? Ach ce leis tuaisceart Eireann? Cuir na ceisteannai uile le cheile anois , agus abair ce leis Eireann o aimsear an Chaislean?


Sean: Ceard ‘ta tu a ra: nar athraigh aon rud o na meanaoiseanna, go h-airithe o aimsear thogail an seanachislean thall? Agus nior athraigh aon rud i gcroithe agus i meoin na ndaoine freisin? Ar feadh na milte bliain?

Seamus: Sin e direach!


Sean: Ach conas san i ndairire? Nach bfhuil athru mor tagtha ar an chleir o aimsear Adrian IV? Nach Eireannaich iad uile na h-Easpaigh ‘seo gainne? Agus nach bhfuil na pairtithe polaitiochta ‘seo gainne ar aon chumas leis na pairtithe san Eoraip?

Seamus: Is Eireannaigh iad a ghlacann leis gur choir agus fur fearde d’Eireann a bheith rialta on Roimh agus o Shasanna seachas rialta ag einne eile ag a’ baile nach bfhuil aontaithe leis an Roimh no le Sasanna. Maidir leis na pairtithe polaitiochta nil ann ach seift, theatar, cur i gceill, fir nach bfhuil aon mhiniu no doimhneacht acu a racann nios doibhne na tuairimi an phulpet? Taid mar an gceanna le foireann Jackie Charlton; ceapann siad go bfhuil saoirse acu -- agus ta, ach sa mheid nach feidir leo dul nios fuide o suailce na criostaiochta agus is ceadaithe dhoibh. Ceapann siad go bfhuil na pairttithe cheanna mar an gceanna leis na pairttithe at le fail sa Brreatain agus san Eoraip. Is breag amach ‘s amach e; is dalla mullog e. Os rud e nach raibh riomh coinsias cheart maider leis na n-aicmi eagsula a nochtaiodh san Eoraip -- toisc nach raibh aicmi forbairthe go deo annseo -- nil aon phairti eireannach ann ata togtha de bharr aicmeachas no go bfhuil difriocht realach acu le pairti ar bith eile sa tir. Glacann siad leis nach bfhuil aon difriocht eadthartha. Sin an fath nach bhfuil aon conspoid acu seachas conspoidi teatracha. Agus glacann siad leis go mbionn, go bfhuil, agus go mbeidh an bua, pe toghchain ar bith ata ann, acu siud ata i nios goire do suailci na h-Easpag. Anois tagann an argoint thar nais don ait nar fhagamar -- an caislean agus cumhacht na Roimhe in Eireann! Agus is iad siud a choimeadann an phosforous faoi bhun an uisce!


Sean: Sar a n-imionn muid on bpointi chasta seo -- ta tusa a ra

1. nach raibh fas na forbairt ar bith in Eireann o aimsear conquest na criostaithe sna meanaoisenna ‘gus an la ata inniu ann; agus

2. comhthreomhar leis an neamh-fhorbairt sin ar fud na tire nior forbriodh pearsain na ndaoine mar an gceanna. Ar an dtuairim go bfhuil rud comhthreomhar idir pe intleaht ata istigh ionainn go pearsanta mar dhaoine agus mar shochai, agus an eagraicht no neakh-eagraiocht a chuireann muid ar siul go soisialta, taimid go foil ceangailte le curaim na meanaoiseanna; agus

3. go bfhuil rialtas eachtrannach ar bun in Eireann faoi mar a bhi in aimsear na Normannach. Cupla ceisteanna agam ort. An chead cheann i dtus baire. Ma ghlacaim leis na fuil moran bri taobh thiar dos na pairtithe polaitiochta, agus ma ghlacaim leiss go bfhuil rialtas indirnaisiunta a chleachtadh ag Cleir na Roimhe orainn, conas a tharla gur thaining De Valera chun tosaigh ar Fhine Ghael in 1936 i leith?

Seamus: Mar a duras , nil sa Phoblacht ach cur i gceill, ce acu an toghchain deireannach no an ceann ata le teacht. Bailionn an ‘Upright Mind’ le cheile, agus is cuma go mbaistear fir ionraich orhthu, Opus Dei, Masonic Lodge, Legion of Mary -- na daoine is mo a ritheann o chumhacht an Stait ( an Taoiseach agus na h-Airi) go cumhacht an Eaglais (na h-Easpaig agus na Sagaint Pharoiste), agus is iad siud a chuireann smacht agus treoir ar gach aon todhchain. Ta fhios acu roimh re ce leis a bheas an bua, mar ni fhanann siad ar an toradh, amhail is nach raibh siad rannphairteach ann. A mhalairt, ceistionn siad i dtus baire: cad is riachtannach a dheanamh i dtreo is go mbeidh an toradh is fiuntai don Eaglais sroiste? Maraon la gach aon phairti i stair bhig na tire seo, chuir De Valera an cheist sin ar fein, faoi mar a chaithfeas Sinn Fein e a dheanamh sara fada, nuair a chuirfeas an Eaglais bru orthu -- ‘se sin nuair a bheidh rolla eigin ag an Eaglais doibh -- mar aithnionn an Eaglais gur iad siud a leathnaigh curaim na gCaitlicigh in dtuaisceart Eireann agus gur coinbhinseanach amach is amach iad Sinn Fein pa rud a deireann siad faoin soisialachas agus eile. Aitnionn an Eaglais go bfhuil lucht siuil Sinn Fein geartha as culaith chaitliceach. Mar sin tagann siad o mheoin na meanaoiseanna agus pe druidim polaitioch ata i gceist acu, beidh se i dtreo an eite dheis (fiu amhain i ngan fhios doibh fhein!).


Sean: Tuigim ata i gceist agat , ach nior fhreagris an cheist a cuireas ort. Conas go raibh an bua ag De Valera , go h-airithe nuair a bhi Fine Gael i gcumhacht ar feadh deich mbliana, fiu amhain le linn an Eucharistic Congress?

Seamus: Thainigh De Valera sa treo cheanna is a thagann Jerry Adams agus Martin Maguinnis, on eite dheis. Ba dhobair do Dev eiri as na gunnai -- agus is cuma faoi na rudai pearsanata o thaobh excommunicaiton srl.. I 1936 bhi se a lorg go dian teacht i lar baoil idir an IRA agus Fine Gaeil. B’easca e sin nuair a d’eirigh se as an IRA. ‘He hived himself away from the IRA’ , an abairt is coiteann a usaidtear chun chusios a dheanamh ar an gniomh seo. Ach nuair a deineadh bi cinnte dhe go raibh lucht an ‘Upright Mind’ ag siul o chumhacht an Stait go chumhact an Eaglais, agus cad a rinne De Valera a mheallfadh an Papa treoir an Stait a thabhairt do? Thug Dev an Bunrreacht do -- Bunreacht nua a bfheadfadh an Papa a pheann fein a chur leis, agus diaidh ar ndiaidh cuireadh spin mhor ar an Treason seo. Ni Treason in Eireann e, mar bhi gach pairti reidh -- faoi mar a taid go foill reidh -- treasghearadh a dheanamh ar mhuintir na h-Eireann.


Sean: Ach ma ghlacann gach einne leis, ni Treason ar bith e?

Seamus: Sin e direach! Ba threasghearradh amach is amach e da dtarlodh se i Sasanna. Ach a mhalairt in Eireann. Gearradh an ceann o Searlas a h-aon agus ni dheanfadh se a leitheid! Rud eile dhe: nach aisteach an rud e. Bhi an tsaorse buaite agas na h-Eireannaigh se chead bliain tareis doibh bheith diolta do Shasanna faoi laimh Adrian IV -- agus an chead rud a dheineann siad na an bunreacht a thabhairt thar nais don te a dioladh iad! Durais ‘ma ghlacann gach einne leis, ni Treason ar bith e’ , agus an ceart agat. Ach ceist agam ort: conas gur feidir e, gur aontaigh chuile dhuine leis? Cen saghas cumhacht e cumhacht an Phapa - gur feidir leis -- fear nach raibh riomh in Eireann -- na daoine ar fad a rialu? No, bfheidir ceist eile do chur: cen saghas daoine iad, daoine nach fuil ealamh ar bith ag teastail uathu o thaobh a bhunreacht fhein ach i a thabhairt do stroinsear gan srian ar bith a chur air? Cen saghas saoirse ata i gceist againn?


Sean: Tuigim ata i gceist agat anois agus glacaim leis go bfhuil loigic ag dul leis. Ce gur duirt me go raibh cupla ceist agam ort, ta se leathfhreagartha; mar fheicim go bfhuil tu a ra anois go bfhuil an rialtas seo ‘gainne seirbheailte don Eaglais agus go bfhuil an Eaglais seirbheailte do Phapa na Roimhe. Ach ni minionn se sin an fas agus an forbairt ata againn faoi lathair , an fas agus an forbairt fiu ata le feiceail o dhrochead Jimmy Murnane. Agus ce go bfhuil se granna agus ro-dheannach , nach mithid in aon chas e?

Seamus: Sin ceist eile. Agus ni baineann an discourse agamsa le togail tithe ach go h-airithe. Ni h-ionann bonn agus barr an chrann. Ag barr an chrann ta meoin milteannach na meanaoiseanna i ngach aon ait ar fud na tire. Ni ligeann siad aon athru no feabhas ag teacht ar an sceal. Oibrionn siad i gcuinne taoid an tsaoirse i gconai.


Sean: Mar fhocal scoir ar an abhair seo, nach gceapann tu go bfhuil dul chun cinn i gcursai litriochta, cursai cheoil, scannaiochta agus eile, agus nach feidir leis an Eaglais srian a chur ar na h-ealaina ach go h-airithe?

Seamus: Ni aduain go ndeanann tu tagairt ar chursai litriochta agus cheoil. Sna h-eolaithe shoisialta ta bru an Eaglais chomh mor san nach feidir linn leachtoireacht ar bith a dheanamh in aon eolaicht shoisialta ar bith. Ta an Biobla go foill nios tabhachtai na Darwin; ta David Norris nios oillte na Seamus Seoighe, agus ta an Caitliceachas ar bun i ngach scoil agus Ollscoil faoi ghardaiocht Opus Dei agus CORI agus an t-Aire Oideachais. Tar eis Michael Woods lean Dempsey agus Hanafin den obair cheanna. Bhi an meon Chaitliceach chomh lag roimh an meon eolaioch gur ga don Opus a fir cheanna a chur isteach mar phrionsabail sna cholaisti teicneolaiochta. Teastaionn on Eaglais go mbeidh meoin na h-Eireann mar mhaoin acu. Mar sin is feidir leat e do chur i bfhoirm dli soisialta: The medieval mind can only attrack the mediiocre mind. Agus ce nach bfhuil se mar sin sna h-ealaiona, ni choir duinn na h-ealaiona a thomhais maraon leis na h-eolaithe nadurtha no leis na h-eolaithe shoisialta. Coimeadann siad greim ar an aonaran i riocht eile ata i gcoimlint le h-abhair shoisialta. Mar sin ni mor duinn iad a thomhais le rulear eile—rulear nach ceadaionn sinn raiteisi a dheanamh maidir le rialu an chomhluadar choitianta.


An Teaghlach

Sean: Cad mar gheall ar do theaghlach?

Seamus: Mas Breathnach a bhi im athair, ba Chongallach i mo mhathair. Agus mo naire, ba Chaitliceach an beirt.


Sean: Cen fath an naire?

Seamus: An gceapann tu nach bfhuil baint mhor idir na laige ata sa chustur againne, i mbaile Cheatharlach fiu, agus sna teaghlaigh agus na slite ina bfhuil siad togtha agus riartha? Ba as slua mhor na Breathnaigh agus ba as slua mhor eile iad na Conghallaigh. Mar a duras -- ba Chatlicigh iad uile seachas mo sheanamhathair, ‘Ma Connolly’ (nee Carter) a rugadh agus a togadh mar Phrotastunach i Garryhill, Ceatharlach. Ce gur ciuin, cneasta , oscailte thar an ghnath i mo sheanamhathair, nior duirt si faic riomh faoin Phrotastunachas. Ach bhi fhios agat gur as an ghnath i?


Sean: Conas?

Seamus: Deacair a ra. Bhi gean mhoir aici ar banthams sa ghairdin. B'ait e sin. Bhi gean eile aici ar fuisci. Anois , sna laetheanth san, agus i gocomhtheacs an milieu milteannach reiligiunda inar togadh me -- agus mo mhathair agus m'athair ina measc -- ba as an ghnath e na deochannai beaga a bhi ag mo sheanamhathair. Tiocfaigh si, mar shampla, isteach sa snug in Miles Shevlins , no Carpenters, no aiteacha eile, agus olfadh si dram fuisci agus portair, agus cuma saoirse uirthi nach bfheicfea-sa in aon ait eile ach i bpearsain 'Ma' Connolly. Dob e seo tareis bas mo sheanathair Mick Connolly. Ach 'se an tsaoirse phearsanta agus an sult briomhair a bhi ina pearsain a chuimhniom is mo. Rud eile dhe: ni chloisfea-sa focal ghaelach i gCeatharlach taca an ama seo -- sna caogaidi beaga, ach d'abroadh 'Ma' Connolly go raibh 'galleog' no 'duistin' ag teastail uaithi agus nuair a dearfai na focail san bristi amach le gliondar chroi agus chloisfea an ghaire mhor uaithi, Ni fhaca me 'Ma' Connolly riomh gan ghaire, agus ma bhi rud ar bith de dhith ort , dearfadh go deo: "That'll be all right, Jimmy Fran: when I sell the Bull. When I sell the Bull'. B'fhada an la go raibh tarbh agas na Conghailligh, ach ba chuis ghaire di ar aon nos.

Sa ghriangraif thios feictear duit an t-udair nuar a bhi se an-og. Feictear duit ,freisin, posannaii airithe -- ar chle , ta posadh Liam (an -tiomanai). Ta griangraif Dick, mo dheirthear is sine, agus a cheiliuradh thios. Ta m'athair le gruaidh lia sa phictiur cheanna. Ta m'athair agus Mary (nee Conlon) basaithe le fada anois. Feictear ann freisin posanna eile -- posadh Ned agus mise mar 'best man', posadh Bhreandan, agus scaite pictiuiri do mo dheirfiur amhain, Mary Clare, scapaithe annseo is annsiud . Ta Mary Clare basaithe freisin. Ard agus ar dheis an phictiur feictear duit mo Mhamai le beirt twins (Paddy agus Conrad). Ta Conrad basaithe freisin. Ba cheoltoir e Conrad,agus giorra do chroi mo mhathair na a cuid fola fein. Ba ghairid ina dhiadh a bhais gur thit a slainte uirthi. Na daoine is sine sa phictiur na mo sheanathair, Mick Connolly agus a bhean cheile, 'Me Ma'.

 

Walshes


Deirtear nuair a bhi si ag fail bhais gur thaining Sagart og chuichi. "It's only me , Mrs Connolly; It's only Father ----- How are you?

' I'm dying, father; I'm dying'

' No, you're not, Mrs Connolly. You'll outlive the lot of us...'

' Don't tell lies, father...;'

Bhi cuig Chaitligh deag aici don chelir , agus mar ba gnach ag an am, chuaigh na Conghailligh go Sasanna and d’fhan na Breathnaigh ag a’ baile. In aimsear Chogadh na Saoirse cuireadh mo sheanathair Michael (Mick) Connolly i ngeibheann i Frongoch. Ba siuneir phroifisiunta thar an bearta e, Mick Connolly, a d’imigh gach aon deire seachtaine lena a chara Mick Hyland ag iascaireacht in ngach cearn de Cheatharlach, Loch Gormain , Laois agus Cill Dara. Ba bhroduil an fear e Mick Connolly agus oilte as an ghnath mar iascaire, ealeantoir agus siunear. Is cuimhin liom a chur in iul dom conas a deantai 'flies' iascaireachta agus conas a laimhsealtar iad i gceart.


Sean: Ach cad mar gheall sliocht d'athar?

Seamus: Is chuimhin liom freisin seanathar na mBreathnach nuair a bheadh turas deanta againn thall go h-Arles mar a raibh conai air agus air chlann na mBreathnach. Is cuimhin liom bheith ag ithe ann. Bhi teach lan go doras le Breathnach, Angela, Joseph, 'Brandy' fear a chapaill, agus ar uairibh Sean, fear mor feirme, Essy agus Katie. Cuireadh mise agus mo dhearthaireacha ar bhinse mhor taobh leo agus leagadh feoil , plur na bpratai agus bainne rohmainn, fhad is a bhi na fir ag caint agus na mna ag tabhairt aire duinn. B'shin an tsaghas teaghlach e, ceann traidisiunta, fior-reiligiunda, le h-omos thar an ghnath don dli, don Sagart agus dos na h-udarais i gcoitianta.

Bhi colceathair againn freisin and bhiodar-na mar an gceanna. Adhlacadh a bfhormhor i seana-reilig Killeshin. Mar an gceanna adhlacadh na Conghailligh treasna an Bearbha i gCeatharlach, m'athair agus mo dheirfiur ina measc.


Sean: An raibh moran airgead ann?

Seamus: Ni raibh. Ach pe bochtanas a bhi ann idir na gluainibh, buiochas le mo thuismitheoiri ni chuimhin liom e. Thug m'athair pingin rua dhuinn ar an Aoine go seachtaniul. Agus nuair na bionn moran agat, is annamh a smaoiniter


More Walshes

 

A Wedding Or A Funeral?

 

ar an easnaimh. Ni chuimhnim fein ar aon rud in easnaimh, ce go gcaifhfinn a adhmhail ag faire siar ar an meid a bhi sa teach go raibh rudai in easnaimh. Ag caint le mo dhearthairacha ni raibh aon ghearain, ce gur duirt Dickie gur chuimhin leis, nuair a bhi se ar an Bearbha leis na 'maiden fours' , go raibh geargha ann -- sna cotai ghlasa saibhre a bhi ceannaithe ag lucht na mbad, agus na h-aiteacha a thainigh siad le cheile leis na cailini. Duirt se go raibh se sofheicthe ce leis maoin an bhaile agus ce leis an gheargha.


Sean: Nach suimiul e sin sna caoigaidi?

Seamus: Sea ambaist! Ni chreidfea e. Agus ni chreidfinn e ach amhain gur cheistios e maidir leis. Caithim a adhmhail nach bhfuil cuimhe ar bith agam maidir le geargha, ce go raibh hand-me-downs a chaitheamh agam an t-am go leir. Agus mar a insionn me e, is cuimhin liom trousers le poill ann agus ar feadh cupla seachtaine chuir se corrabhuis an domhain orm. Sea; is cuimhin liom e sin go gear. Agus is cuimhin liom gur lean se ar feadh dha sheachtaine ar a laghad; mar b'eigean lion seasamh go laethiuil le mo dhrom don bhalla.


Sean: An bhfuil tu ag athru d'fhianaise, mar a deireann na dliadoiri?

Seamus: Is docha go bhfuil. Is cuimhin liom freisean bheith ag rith sa samhradh ar an mbothar agus an tar greamaithe do mo chois. Is cuimhin lion mo mhathair ag usaid margarine chun iad a ghlanadh. Ach ni smaoinim air o thaobh ganntanas de chineal eigin e, ach mar run a rinne sinn uile ag an am. Ni easpa bhroga ata i gceist , ach alltacht lucht na n-og.


Sean: Bfhuel , ma bhi ganntanas ann, ni mor e i do thuairim?

Seamus: Ag faire sior nil aon dabht agam go raibh ganntanas mhor ann, agus ce thit an gannantanas is mo ar a lucht oibre mar a raibh mise ina measc. Ach ar shli eigin nior thainig an ganntanas chughainn. Ma dhearcann tu ar an scanan mhor san Angela's Ashes, ta roinnt mhaith den saol peintealta faoi mar a bhi se i gCeatharlach. An difriocht ba mho a bhi ann, ma dhearcann tu ar an scanan, na go raibh obair ag m'athair, agus bhi scilleanna thar na bearta ag mo mhathair. Bhi feoiol choinini agus ghiorraithe ann, feoil an pheasuin, an phidgeon fiain, feoil an chaoirigh, feoil ghadhair, ba, agus gach saghas iasc. Agus da mba rud e go raibh ganntanas gheir ann, bhi na feirmeacha lan de bheithigh seachnoin an bhaile.


Sean: Bfheidir nach raibh se chomh trom sna caogaidi. Ach bhi se gear roimhse sin.

Seamus: Bfheidir. Ach taim ag caint faoi scealta anois seachas ar cad a tharla domsa. I rith on dara cogadh domhanda, mar shampla, duirt m'athair liom gur thainigh se lena dheirthaireach Bill Walsh agus Dick Walsh isteach go baile Ghraigchuilinn. Do chonaiodar in '98 street , i dteach a cheannaigh Bill Walsh agus a bhean cheile taca an ama san. Lonnaigh Dich Walsh agus a bhean cheile cupla cead slat uatha agus ni raibh aon leanbh ag ceathtar bean cheile Bill no Dick. Gach deire Domhnach, mar sin, tugadh cuireadh dom athair teacht treasna an Bearbha agus mise agus mo dheirthair Liam in eineacht leis. Ni fheadair gur tugadh cuireadh dho no gur chuir mo mhathair i gchuimhne dho gur mhaith an rud e (b'fheidir gur de bharr nach raibh aon leanbh ag a' baile acu). Pe bhri a bhi leis , is cuimhin liom an failte a cuireadh romhain, agus fhaid is ataim ag smaoinemh air, taim cinnte dhe gur cheapadar go raibh rud eigin ait ann. Dearfhainn gur chreid siad gur rud milteanach reiligiunda e nach raibh leanai acu, gur malacht De aba chuis leis.

I rith an dara chogadh domhanda dob eigin le m’athair a pha seachtainiuil a roinnt lena dheirthearacha a bhi gan obair i nGraigh feadh an chogadh, no go dti go bfhuair Bill obair le Slater agus go bfhuair Dick obair le Corcoran's Mineral Water Factory, ait ina raibh m'athair ag obair mar thiomanai lorrie. Ba mhor an t-athru e ar na mBreathnaigh an fheirm a fhagain ar son an chathair. Ba chathair arsa e Ceatharlach, ach ni chreidfea e! In aon chas ba aistriu mhor siceolaioch e ar na dheirthearacha. Gach aon seans a bhi ann chuaigh m'athair ag cur pratai, ag coimead bo no dho, agus ina dhiaich sin, bhi roinnt muic aige ar chul an ti. Agus ce gur tugadh obair dhuinn diaidh ar ndiaith , b'iontach go deo e feachaint chuig na ba, na muic, na sicini, agus ag an am san bhi Pidgeons ag mo dheirtair og. Ceangal na feirme a bhi ann i gconai do m'athair agus thaitn se go mor linn-ne agus le mo mhathair. Ag faire siar anois air do chuir na rudai beaga seo go mor le gliondair m'oige. Bhi madrai go deo againn agus i saol an leinbh agus an deagoir ach go h-airithe, ni feidir liom a riomhadh ce chomh mor an rud e.


An Scoil

Seamus: Crualach, dearfainn, ach ni chomh binebeach is a cheaptar coitianta.

Sean: Cen fath go ndeireann tu e sin? Nach bhfuil tusa ar cheann des na critici is mo o thaobh na hEaglaise dhe?

Seamus: Taim - ag an gceann is raidiciula ma thuigtear i gceart me.

Feach ar an phictiuir seo thios. Is mise ata i lar baoil sa chead line.'Se sin , an triu buachail o chle no o dheis. Is cuimhin liom gach aon bhuachail sa phictiuir freisin. Measaim go bhfuilid go leir beo go foill. Is cuimhin liom an chead la a chuas ar scoil agus an tsli inar thug mo mhathair me do Siuir i gceannas an

 

 

scoil. Bhios ag gol agus fearg an domhain orm de bharr mo mishastachta leis an milieu nua. Agus ni fada gur roghnaiodh me mar chuntasoir an Our Boys. B'eigin domsa dul o rang go rang agus pingni a thogail o na buachailli a cheannaigh an Our Boys. O thus ni raibh ach fuath agam don rud seo; mar in ngach aon rang bhi cairde liom, go h-airithe na leads sa phictiuir seo , no na lads o Killian's Crescent, ar thaobh line agus Maistear eigin ag troid leo. Ag an am san bhuail idir mhaistri agus muinteoiri tuathacha na daltai ar chuis amhain no ar chuis eile. Bhi mise mar finne don chleachtadh ar fad agus measaim go fhag se a rian orm. Ni maith liom bheith ag caint faoi fiu.

Sean: Agus cad mar gehall ar chimhni mhaithe mar sin?

Seamus: Ar uairibh bhi cuimhni mhaithe ann ag seirbheail an Aifreann. In aimsir phosadh no ceiliuradh eile, ba mhaith linn mar altarboys a bheith ann. Cuimhni eile a thaitn liom na sraid-troideanna a bhi ann. Bhi baile Cheatharlach, mar ba ghnath le bailte 'mora' eile ar fud na tire, suite idir an tuath agus an bhaile. Mar sin, bhi dha chultur og againn. Se sin le ra go raibh rogha ag gach Ceatharlachach, stamps no comics no airi siopai a ghoid , no dul amach faoin tuath, no sios ar bhruach an Bhurren no ar an mBhearbha agus ulla a ghoid. Agus ce go ndeirim mar rud ghreanamhair e; mar sna bailte cosuil le h-aon bhaile mor ar bith, bailionn na buachailli le cheile, bionn sochai beag acu, agus ni mor don bhall tacaiocht a thabairt do rialacha an chomhluadair is goire dhoibh. Idir deagoiri, ce acu cailini no buachailli, nil aon rud nios morle- ra na an grupa ina bfhuilid mar bhaill. Leis na buachailli ni fada go dtagann crogacht chun tosaigh mar shuailce eadthartha. Agus mas mor-le-ra e an chrogacht agus an danacht, ta suailce eile nios tabhachtai fos ann -- se sin sicreid an ghrupa a chomead ciuin. Is rud leanabhach e, ach ni mor an difriocht idir dheagoiri agus numeraries Opus Dei no na Masonic Lodges! Taid uile mar an gceanna.

In aon chas is cuimhin liom go deo usaid choitianta a baineadh as an rothair ag an am. Is cuimhin liom daoine ag teacht isteach i gceartlar an bhaile gach aon Sathairn le coinini, hares agus game de chineal eigin seachnoin na rothair. Mar an gceanna ar an Fair Days, is cuimhin lion go deo na ba, na caoirigh, na muic, na feirmeoiri agus a madrai, an cacamas i lar Cearnog na Seamroige -- agus mise ar mo bhealach ar scoil.


Peil Agus Iomanaiocht

Sean: Cad mar gheall ar na cluichi? Nar imir na Breathnaigh uile peil agus iomanaiocht?

Seamus: Sa scoil a thosaigh na cluichi i ndairiribh. Comh fada siar gur feidir lim smaoineamh air, is cuimhin liom bheith ag imirt peil, iomanaoicht agus handball. Ba laethiuil agus aoibhinn na comortais.

Sa dha phictiuir seo leanas seasann an t-udair -- an fear ard 'gangly' san ait cheanna ar chle sa line is fuide on gceamaara sa chead cheann agus mar an gceanna ar dheis sa tarna cheann. Faitios an cheamara, ar ndoigh!.'Se sin sa tarna h-ait sa tarna line o chle faoi mar a amharctar ar na ghriangraifeanna. Ceaptar gur i 1955 agus i 1957 -- no taca na blianta san -- a togadh na griangraifeanna seo, an chead cheann ar son an scoil (na Braithre Chriostai) agus an tarna cheann ar son baile Cheatharlach. Ni fheadair i gceart go bfhuil se sin beacht.

 

Na ‘Lads’ as St. Killians (1957?)

 

Lucht Scoile 1956?


 

Agus ce go raibh tus leo, ni raibh deire leo riomh. Ar uairibh bhi final de chineal eigin ann. Tugadh medals dos na buatoiri fiu amhain -- ach ni raibh riomh aon deire leis i meoin na h-iomaitheoiri. Mar an gceanna le handball. Is cuimhin lion bheith ag imirt le 'Bullets' Corcoran sna sheds ar a raibh na rothair paircealta. Anois, chaifhfea a thusicint gur imriodh na cluichi seo o deire scoile go dti a se a chlog, are na laetheanta a ligeadh duinn e. Bhi roinnt mhaith des na 'country boys' ag imirt ann, agus b'iontach a bhiodar go raibh cleathtach acu, 'butts' a dhailt. Ni raibh aon teacht as 'butt' mhaith. Ach le 'Bullets', bhi rud eigin nua ag baint leis, agus go hobann forbriodh an pais mhoir air mise bhua. D'imriomar agus d'imriomar agus ce go raibh 'Bullets' ag feabhsu ni raibh cuma ar an sceal go mbeadh an bua go deo aige. Bhi fhios agam na beadh.Ach trathnona amhain agus tareis duionn cuplar uair a chloig a chur isteach i gclos na rothar, lean 'Bullets' ar aghaidh le 'new game' agus 'new game' -- go dti , tar eis a se a chloig, chonac me a laimh agus a ghualainn, agus idir an da cheann bhi marcannai more dearga ann. Ba chiotogach e 'Bullets' agus leastaigh den ghualainn bhi na marcannai seo le feiceail. Nil aon dabht go raibh an-spoirt again ; ach chuirn na marcanna seo ionadh agus eagla orm: agus saghas fearg freisin. Ligeadh le sruth 'game' no dho, agus dimriomar abhaile. Mar a duras, bhi an cluiche criochnaithe ach ni raibh deire go deo leis.

Sean: Cad mar gheall ar na comortais idir-shraideanna?

Seamus: Bhi Iomaiocht mhor idir St Killian's Crescent ag an am agus Closh. Bhi comortais roimh na caogaidi ach b'hsin an t-am a raibh teaghlaich nua suburbanach ag fas i gCeatharlach. Agus ni mor iad , ach dobe St Killians agus Closh ar na cinn is fuinneamhach. I dtus baire, mar sin, bhi se idir an bheirt acu (agus i slite airithe leanann se go foil idir Eire Og agus na O hAnrahans no 'na Blues'). Ag an am san, bhiomar-na i St Killians no sa Blues i gcoinne an Ghraig and aiteacha eile; ach b'iad na cluiche eadrainn fhein a ba mho a chuidigh linn fas agus forbarit; mar eadrainn fhein ba chrua an iomaiocht ce acu nuair a bhiomar ag rith, ag imirt handball, saccar ameasc na sraideanna, agus annsan peil agus iomanaiocht. Iomanaiocht ar na sraideanna ba mho a d'imriomar gach la, ceacu i Mick Kelly's field, ar chul Malone's , sa Fair Green, no istoiche faoi shoilse in aice le teach Carroll's. Ta se soilear o na ghriangraif thios go raibh an t-udar ag imirt i bfhad nios mo na ba cheart . Sa da phictiuir ta se ag seasamh san ait cheanna -- se sin, an tarna duine o chle sa tarna line Sa tarna phictiuir ta a dheirthair, Willie Walsh, ag seasamh leis.

 

1955: Under Sixteens

 

1957: The O’Hanrahan’s ( = ‘The Blues ‘)

Minor Football Team

 

Ba mhor agus ba thapaidh chosa imreoira ag bith ag an am, agus bhi se sin fior agus lan soileir d'einne go raibh fonn air cleachtadh a dheanamh i bpairc an Mental Hospital ag an am. Mar is ann a rith Dan Carbery, ann a leim Denny Hyland (leis an Pole Vault), agus is ann a dimriomar Peil Ghaelach. Blian amhain chuaigh mo dheirthair agus Dan Carbery agus eile on scoil thuas go comortais na scoile.Thanagadar thar nais le meddles go leor. Fuair Dickie ceann amhain don long jump agus ne fheadar go bhfuir se ceann eile ar an high jump freisin. An rud a chuir gliondar orainn na nior rinne se ceachtar acu mar abhair spoirt roimhe.Agus fuair Carbery duais eile as e bheit ar an fear is fearr le haghaidh rith.

Ach diaidh ar ndiaidh, ba dhobair duinn uile fas suas. Diaidh ar ndiaidh freisin, nauar a bhi an t-am ann, ba dhobair duinn smaoineamh ar chursaid an domhain. Deirim 'nuair a bhi an t-am ann''; mar ag an am san bhi se gafa uile ag an Eagleis. Theastaigh on Eaglais go mbeadh gach aon cheann againn ina shagairt agus gach aon chailin ina shiuir de chineal eigin. I ngach aon ait ar fud an bhaile, sa scoil, sa seipeal, agus pe ait gur feidir leo, chuir siad bru millteanach ar dhaoine oga feachaint chuige go raibh 'vocation' acur. Taim cinnte dhe anois, ag faire thar nais, go bhfuil agus go raibh na daoine a rinne ceannas orainn as a meabhair scon scan. Ma ta deimhniu ar bith ann do 'mental illness', 'suicide' no 'madness' is ionann e agus criostaiocht an Eaglais Romhanach. Ce a thug an chumhact san doibh a bheith chomh cumhachtach os coir an sochai Eireannach ar fad?

Bhi na coimhlinti le feiceail i ngach aon ait, da mba rud e go raibh an t-am ann chun iad a aighting. O thus bhi se le feiceail nach raibh maoin ('materialism') ar bith ag lucht an bhaile. Agus ce go raibh feirmeoiri inar measc , bhi maoin acu san. Bhi aiteacha acu agus rudai le deanamh ag's lucht na bfheirm, ni raibh aon rud le deanamh sna bailte beaga. Mar is eol do chach, is beag an lucht oibre sna bailte beaga Eireannach. Emigration agus Priest fodder dobea iad uile. Murach an chleir, na bainc, na Gardai, agus Sasanna, ni raibh faic le deanamh do lucht oibre na cathrach in Eireann, agus bhi se mar an gceanna dos fearaibh agus do na mnaibh le cheile, agus an sceal cheanna ar fud na tire.

Diaidh ar ndiaidh, mar sin, suas go dit a 1960 ni raibh moran le deanamh ag a' baile ach imirt spoirt. Agus sna griangraifeana seo leanas ta se sin le feiceail.

Of Town And Country

Carlow Hurlers, 1960

 

(Sa phictiuri thuas ta aibiocht tagtha ar an sceal. Sa chead phictiur seasann an t-udar i gculaith eadaigh ar chul agus ar dheis. Sa phictiur deireannach seo, ta an t-udar suite sa tarna ait o chle sa tarna line, ar a ghluain chle freisin. 'Se seo an foirne mor-le-ra i gCeatharlach in 1960 -- an taon foirne a bhuaidh All Ireland ar bit o 1944)

Dob'e seo an t-am deireannach a chuaigh an t-udar ar a ghluainibh!Ag an am chuaigh an foirne thuas go Lundain, ait nar reitigh an comortas, agus ba dhobair re-play in bPairc an Chrocaigh cupla seachtainni ina dhiaidh. Nuair a d'aimsigh an t-udar Sasanna nior thaining se thar nais - fiu ar son an All Ireland. Dob'e an t-udar, mar sin, an chead iomanaitheoir riomh nar thaining abhaile , fiu ar son an All Ireland. Sin an meas a bhi agam ar an gCumann Luthchleas Gael.

Ar aon nos, ce gur imir don udar bheith go deo ag imirt cluiche amhain no cluiche eile, bhi forsai nios mo ag seidadh i 1960. Bhi dha bhlian caite o deineadh an Art Teist agus cuireadh deire leis an gnath-oideachas. Rud eile dhe, ba bhliain as an gnath e 1958, mar ag an am san ni mor don dalta rogha thabhachtach a dheanamh faoina shaoil. Anois bhi an t-udar dha bhliain mar a duras ar an seilf agus faic ina phoca.

Cen saghas obair a bheas aige? Cen cailiiocht ata aige? Ca bhfaigheadh se obair srl.?

Ag an am seo i saol an deagora, cuireann an cultur 'seo gainne gach aon fhorsa in aghaidh an tsibhialtach agus nil freagra ar bith le fail ann maidir leis na ceisteanna a chuireann bru air. Is annsan a aimsionn an gnatheireannach nach bfhuil aon rud gnathach in Eireann. Is annsan a aimsionn se nach bhfuil ann ach cur-i-gceill. Is annsan a aimsionn se na fuil ann ach pribhleidi agus comortas iomaiochta nios realai na aon cluiche peile.

Idir an da linn, idir an domhan realach agus an domhain a chuirter go deo i gceill, cultur na sagart, culltur na naomh, cultur na celibates nach mbionn agus nar gha dhoibh puinn oibere a dheanamh fead a saoil. Annseo, afach, ce go raibh an bua agas na ' Blues' agus ce go raibh an bua ag's na Piarsaigh, agus ce chomh minic is a h-imritear na seana-chuichi cheanna o bhlian go bllian, bhi mise idir Eireann na fise agus Sasanna an realachais, idir Eireann na pribhleide agus Sasanna an 'materialism'.

Gan obair agus gan airgead is ghairid go bfheictear duit go gear go bhfuil rudai nios tabhachtai ann na cluichi. Ach ag an amm, bhi an t-oideachas Christaioch chomh tiubh agus chomh claonta ar son na sagartoireachta , nach raibh mise ach go h-airithe abalta e a fheiceail i gceart. Do rith me idir Ceatharlach agus Lundain, idir na rudai comonta go raibh smacht de chineal eigin agam oraibh agus an domhan mor nach raibh smacht ar bith agam orhta. Ba ghairid go bfheicfea -- sna caogaidi ach go h-aiithe -- na sluaite d'Eireannaigh ag dul ar an imirce, cuid mhor diobh gan smacht ar bith acu ar a saoil nua. An rud ba mheasa na nach raibh aon rud prapalta acu. A mhalairt a bhi ann. Bhi an toideachas is dona gur feidir le bheith ag einne, amhail is da mba sagairt iad na buachailli agus mna rialta iad na mna, ach gan aon cheangal eacnamuil, no ait ar bith pleanailte dhoibh, ach ag an am cheanna dob'eigeann doibh dul i gcomoratas le daoine a bhi fasta, forbairthe, aibi o thaobh an domhain sa: daoine nach raibh fiseanna ina bfhealsaimh acu agus scealaithe moralachta narbfhiu tada iad. Scealta a deineadh -- agus a dhein -- damaiste dos na sluaite d'Eireannaigh. An coras oideachais aba chuis lena laige, aba chuis lena n-ol agus aba chuis lena uaighnis. Bhi se sofheicthe domsa agus d'einne gur mhian leis e fheiscint. Cad mar gheall ar an chleir? Nior theastaigh uatha ach gearan a dheanamh ar an Stait chun airgead breise a dhailt ar son an 'Irish Centre;, amhail is nach leo-san an Stait cheanna. Saghas Punch-and-Judy-show a bhionn de shior a chleachtadh acu.

Tuigeann siad le tuiscint go bfhuil Stait no Poblacht ann ata neamhspleach on Chleir. Ag an am cheanna faigheann siad pe airgead a theastaionn uathu on Stait mar da mba leo-san an Stair scon scan agus o bhonn go barr. Agus ma dhearcann tu ar stair na n-~Oispideal, na Scoiloeanna, na h-Institiuidi charthanais, na bainc, na h-Institiuidi Arachais, fiu amhain the Irish Hospital Sweepstakes,is leis an chelir iad. Mar an gceanna is leo siud an bhunreacht agus gach aon Aire a togadh riomh, maraon leis na pairtithe polaiteochta, agus chuile rud go fuil fiuntas ar bith leis o lar an pharoiste go bar an chnoic. Ach ag an am cheanna, deineann siad caineadh eigin ar an Stait , cen fath? Chun a chur in iul duinn nach leo-san an Stait agus seilbh an Stait, agus ag an am cheanna chun daoine eile do chimead amach o na spasanna shoisialta ata gaffa agas an chleir doibh fhein. Agus , dar ndoigh, chun airgead breise a dhailt ar son an Impiriulachas Idirnaisiunta.

 

The Older Generation

The Younger Generation

B'iad na rudai a d'oibrigh tionchar orm-sa. Agus nuair a bhios ag imirt iomanaiocht ar son an chontae, is cuimhin lion go brea go raibh an duine ina aonarain agus cumanachas an Stait Cliarlathach mor thimpeall agus a d'oibrigh mar rud coigrioch, fuar, agus namhaideach. Bhi dha aghaidh ar an Stait Romhanach, ceann pearsanta a cuireadh in iul go deo gur pearsaniul i (mar ba baineann riomh an Phoblacht), gur graiuil i, agus go raibh gra aici duit fhaid is a bhi gra agatsa do Dhia an Stait Romhanach. As an gcreideamh ba dhobair duit bheith beasach, baiul, reidh le h-aghaidh na h- oibre, i do thost i dteach na smaointe, agus croga in am an ghatair. Murach na suailce seo, cifea-sa agaidh eile an Stait Romhanach, an aghaidh cheanna a bhi ar an Stait Phrotastunaach le linn an naouaoisdeag, aghaidh an institiuid eagraithe ar bhonn a chumhacht fein

Chuaigh cairde i ngach aon treo gur feidir leo imeacht. Ritheadar leis an sagarthoireacht -- go Sasanna, go Meiricea, agus dos na saibhir go colaisti aitiula. Bheadh sagairt ann, maith go leor, ach bheadh sagairt eilee ann freisin. Chuaigh na boicht thar lear and sliocht na bfheirmeoiri ag a' baile mar sagairt paroiste. Chuaigh cinn eile leis na Bainc, eile ar an imirce, eile dos na Gardai Siochana, eile da theaghlaigh, agus ba dhobair do lucht an bhaile fanacht ag a' baile le 'h-oideachas' chlaisiceach narbhfiu tada e ach amhain doibh siud go raibh fonn ortha imeacht ag sagartoireacht le h-Impireacht na Roimhe. A mhalairt de 'oideachas' a bhi ann. Bhi damaiste as an ghnath deanta don deagoir Eireannach le h-oideachas na m~Braithre Chriostai, B 'fhearrde dho gan aon 'oideachas' den saghas san, mar ba mifhollain e. Agus diaidh ar ndiaidh, nuair a d'imigh na blianta, thainigh beagnach gach aon chara a chuaigh leis an sagarthoireacht thar nais. D'fhag siad na h-institiudi reiligiunda agus ba dhobair doibh tosnu aris ag foghlaim sibhialtacht nach raibh riomh ar a gcumas a fhoghlaim. Tar eis treimhse fada leastaigh den Chaitlicheachais ta se rodheanach don ghnath dhuine bheith ina sibhialtach follain. Chaith me seal ghairid i bfhorsai chosanta (RAF) na Banriona. Chaith me seal eile mar chleireach san AA i Leicester Square,agus ameasc cairde Eireannacha ag deire na seachtaine agus ameasc Sassanaigh i rith na seachtainne -- agus cuma ar chuile cheann againn gur scriobhnoir as an ghnath sinn -- ba bhrea an t-am a bhi ann. Ba leasc liom teacht abhaile.

Ach i 1965 thaining me abhaile agus chaith me chuig bhliain sna Gardai Siochana. Thosaigh na cluichi aris agus lean iad ar feadh deich mbliana. In Abbeydorney i gCiarrai thuaidh bhi foirn iomanaiochta againn as an gnath agus bhuamar an corn Ciarraioch sar a dimrios go Corcai m'oideachas a leanuint. I gCorcai rinne me staidear are chumarsaid agus ina dhiaidh sin ar an dli. Bhi claonadh mhor na scriobhnoireachta orm ag an am san agus chaith me seal ag scriobh don Nationalist i gCeatharlach agus ar uairibh dos na h-Irisi Ghaelacha.


Saatedammen Na Danmhairge

Sean: Bhi baint mhor agat leis an Danmhairg-- ar feadh fiche blian no mar shin?

Seamus : Do bhi. Ni fheadair cathan a tharla se ar dtus no conas a thosnaigh se ach is cuimhin liom Jette o thus. I gcomhtheacs na Danmhairge dhe is cuimhin liom go maith an eite chle ann agus an tsli ina raibh siad eagraithe sna collectives. Ba shaibhir as an gnath iad. Agus bhi cuma agus beasa orthu mar da mba Eireannaigh iad -- ach a mhalairt go doimhin a bhi ann. Ni h-ionann iad chur ar bith ina gcuid smaoinimh, a gcuid oibre, a gcuid ealaiona, no a gcuid fealsaimh. Agus tareis dom bheith ag dul ann ar feadh 20 bliain taitnionns sli beatha na Danmhairge go mor liom. Agus bhi an ceart, dearfainn, ag Rudi Dutsche, tareis eiri amach na ndaltai iolscoile in 1968 agus an follow up do tharla le h-Axel Springer, nuair a chuaigh se ar an imirce go dti an Danmhairg.

Sean: Ach cad iad na samhail a bhi agat i dtus baire?

Seamus: Is cuimhin liom Jette i gColaiste na Trinoide.

Sean: Ni raibh si ag staidear no ag leachtoireact ann?

Seamus: Ni hea. Ce gur ball den Danish Academy of Pharmacists, ni raibh si ag leachtoireact ach so mheid go raibh si bailithe ag Congress eigin le suim mhor ag an am san i genetics. Is cuimhin lion go gear ce chomh chumhachtach a bhi si, agus an tsli in lamhseial si beirt Suallannaigh a bhi ann freisin. Ba chumannaigh chumasacha iad na Sualannaigh; ach bhi Jette -- agus roinnt mhaith elile de Danmhairgigh freisin -- ar an dtuairim go raibh na Cummanaigh ro-choinbhinsineach, ro-conservative amach 'is amach. Agus ar abair genetics rith an argoint go poibli agus bhi se 'hot-agus-heavy' mar a dearfa. B'shin an ait gur bhuail me lei i dtus baire.


Tra Da Raibh: Jette, Morden, agus Mise

I nummer tolv og I bFhaelleshuset


Sean: Agus annsan?

Seamus : I dtus baire chuamar ag siopadoireacht. Thosaigh Jette ag faire timpeall ar siopa amhain go raibh shelves agus shelves de tinned food. Agus cogar, ar sise, ach measaim go bhfuil daoine sa chomarsain seo breoite leis na galair seo leanas. Agus lean si ar aghaidh ag liostail na galair breotaiteochta a cheap si go raibh ann go forleathan. B'as an bia a itheadar agus na tinned foods a bhiodar breoite, dar lei. Bhi si ar cheann des na daoine is cliste dar bhualas lei, ce nach raibh si ach cupla troig in aoirde.

Sean: Cad mar gheall ar na Danmhargaigh fein?

Seamus: Is cliste, cairdiuil agus polaitiuil thar na bearta iad. Ar an gcead dul sios ni ligfidis d'einne teach ina lathair agus an chumhacht shoisialta a tharaingt chuige fein, faoi mar a deintear go minic annseo. Is cuimhin lion mo dhearthair (marbh anois) Conchubhair a ra dhom nach raibh ach fuath aige don Easpag Eamon Casey. Cen fath? a dfhiafrios de, mar ag an am bhi se de shior ag imirt ceoil le sagairt airithe agus ni raibh aon milleain ar an Easpag ag an am. "Ma ta microfoin ar bith ann", ar seisean, "togann Casey e. Do chonachathas dom e ar uairibh i nGailleamh , agus do lean se de shior ag caint mar da mba rud e nach raibh rudai nios suimiula le ra ag daoine eile. Sin an fath!" Sa Danmhairg ni feidir a leitheid a tharluint gan cead an phobail; mar ba mhibheasach an rud e sa Danmhairg cumhacht ar bith a lorg o lucht eisteachta gan cead cainte tugtha dho. Ni he sin le ra nach saor agus liofa iad. Ni hea. Caithfear a thuiscint nach ligeann siad chomh h-easca do dhaoine structuir politiiochta a chur ar bun gan freasura. An t-ealaiontoir an fear amhain a thugtar saoirse mar sin; agus caithfidis-ne freisn cead a fhailt ma ta fonn orthu leanuint. Rud eile dhe a chuirfeas in iul duit cen saghas daoine iad na Danmhairgigh. Trath amhain do bhiomar chun kites a eitilt. Roinneadh sinne suas in ocht pairti, tugadh leabhair duinn uile, agus do shocraiomar na kites a dheanamh. Sa trathnona Domhhnaigh mar a tharla se, ni fhac me riomh an meid sin kites a heitliodh. An rud ba shuntasach na an meid sin difriocht a bhi idir na kites... Ni raith ceann amhain deanta cosuil le ceann ar bith eith. B'shin cuis agus tortha na leabhar. Baineadh usaid as na leabhair ar an collective gach aon uair a thosaigh muid ag cantain no ag deanamh ceoil ar uirilisi cheoil.

Eagraiodh gach aon ceiliuradh ar an gcollective go beacht ce go dtuigfea nach raibh aon rud ag tarluint seachas cuairtiocht i dteach amhain no i dteach eile, no sa Faellshuset, Teach an Chomhluadair.

Sean: Ceard a tharla do Jette agus Morden?

Seamus: Bhi cumhacht airithe ag Jette sa Danmhairg. In aimsear an chold war dob eigin di teisteanna a dhenamah ar chulaith eadaigh an lucht oibre maidir le Cancer. Anois, ta fhios ag na Danmhairgigh nios mo na einne eile gur carcerogenic chuile rud , ina measc duplicators, xerox machines, tar, epouxy, na gloine plaisteacha, srl. Sa tir seo ni bfheadfa fiu teacht ar engineer a thogfas fianaise go carcerogenic asbestos; ach sa Danmhairg bhi caighdean moralachta i bhfad chun tosaigh orainne, moraltacht eolaioch agus cursaid eolaiocthta ata i gceisst. In aon chas dob 'eigin do Jette teisteanna a dheanamh ar na rudai seo, agus ar uairibh dearfadh si go raibh, mar shampla, 20% de seans ann go raibh an bia no a culaith eadaigh seo ionchosanta ar leibheal a 20%. Anois d'fhreagrodh lucht na tionsclaiochta nach raibh ann ach 5% de seans go bfhaighfea cancer as. Agus d'fhreagrodh Jette agus na ceard chumainn taobh thiar di, nach ceadaitear aon seans go bfhaigheadh la lucht oibre cancer.

Sean: Ar deire bhi stand-off ann?

Seamus: Direach e, agus chuirfear bru mhor uirthi, mar na beadh an lucht oibre abalta obair ar bith a bhaint amach. Tar eis na blianta , d'eirigh si breoite. Fuair si Cancer as na teisteanna a bhi si de shior a dheanamh agus d'eag si. Bhi galar mor ag Morden freisin; ach d'eirigh go geal leis in Iolscoil Chopenhagen agus do chonaigh se le John Maxild, deirthair le Jette. An rud deireannach a chualas na go baint aige leis an eite dheis; mar da mba rud e nar chaith a mhathair a saol ag troid ar son an eite chle. Mar fhocail scoir: ba le h-airgead - na milte kroner -- a chaith an eite chle ar ar gcoras follaine ba chuis le slainte Mhorden. Da mbeadh an eite dheis ar bun, ni bheadh se beo anois.


Cinsore, Fagaras agus Brasov Na Romaine

Is sraidbhaile i Cinsore ( as Romainish 'Sing-shore'). Luionn si leasmuch de Fagaras, Fagaras (as Romainish 'Fagarash') baile mhor lena Chaislean fhein -- cosuil ,bfheider, le Ceatharlach, ach na laetheanta seo nios boichtede. Agus ce nach Bucharesti e Brasov (as Romainish 'Brashof'), is chathair de chineal eigin e ata ar fheabhas o thaobh daoine, rudai seanda ann go foill, an chearnog ard mhor ar cheann an bhaile, agus ait mhoir in bPoianna do lucht an shneachta Church, togtha sna meanaoiseanna, le sliabh mhor cludaithe le crainn ar the chnoic morthimpeall, agus tithe seanda le pick-a-boo fuinneoga ar oscailt ionta go foill. An rud a chuireann ionadh orm na ceist an spais phoibli. Mar a fheictear dom e, fiu in ait chomh bocht is ata an Romain, taitnionn spas poibli leo. Measaim gur rud Romhannach e; mar ar fud an Impire ar fad, feictear duit an tsli ina phleanaitear an spas poibli. Baineann an pobal ar fad sasamh as na cearnoga moire. Agus ce gur chonachas dom nios fearr agus nios ailne in aiteacha eile, ta an suailce poibli sin ann. Cen fath , deirim lion fein, nach bhfuill an suailce sin againn? Cen fath go bhfuathaimid spas ar son spas? An rud Phrotastunach e , nor an rund Romhannach? No an ionann ann bheirt? Dearfainn nach feidir linne spas ar bith a fhulaingt. Murach na Sassanaigh ni bheadh aon phairc againn. Fagadh ceann i gCeatharlach, agus cad a tharla dho? Da mbeadh a fhios ag Bernard Shaw... Ach ni he sin ata i gceist agam. Ni feidir linn spas poibli a fhoirgneamh i dtus baire, agus pe ait a bfhaightear spas -- cearnog mhoir , mar shampla -- be cinnte dhe go gcuirfear mion-rudai chailc no eile ann sara fada. Ar shli ta meon an lepreachain go foill ionainn, agus fuathaim muid an spas mor. Cad a dheanfaimis le Tineman Square? Cad a dheanfaimis le cearnog uasail ar bith? O thaobh tabhacta dhe is ionann Cinsore, Fagaras agus Brasov agus Baile An Fhirteirigh, an Daingean agus Cill Airne, mar shampla. Ce gur rugadh agus togadh Caiti agus Maidi i bFhagaras ar feadh tamaill, teann siad ar scoil i mBrasov. (Ar feadh tamaill nuair a bhiodar nios oige bhiodar ar scoil i Rath Maoinis freisin, ach nior thaitn se go moir lena mathair). Agus idir an da linn bhi coimhlint mhoir ina n-intinn acu idir na sean-chomharsai i bFhagaras agus an dream nua i mBrasov: Maidi ar son na cairde i bFhagarass agus Caiti, an ceann is oige, ar son a cairde i mBrasov. Ach is giorra an choimhlint mar dobe fas na leanbh an rud is tapiula riomh. Sara mbionn am agat iad a chomharaimh taid ina deagoiri agus beagnach ag an am cheanna taid fasta ina mnaibh oga. Agus go foill , teann an tseana-mhathair

Sna pictiuiri thuas feictear duit na leanai Caiti agus Maidi le Momma Ileana. Sa phictiur eile taid laithreach nuair a phosann Mise agus Ileana, agus annsan go hobann taid ina dheagoiri, annsan ina chailini, agus annsa ina mhnaibh oga.


‘Off The Wall’
Caiti, Ileana, Maidi, Mise agus Dollie

 


The Babes Abroad:
Ileana

…Agus ‘Ball-And-Chain’


(mise lei , nuair is trathuil e) chuig Cinsore , ait a bfhuil feirm bheag ghrapa agus phratai aici, agus deanann muid obair de chineal eigin. Ba mhuinteoir scoile i Momma Victoria agus feictear duit an gliondar mor chroi a thagann uirthi aon uair a shroiseann muid an tsraidbhaile, ait a bhfuil seana-tithe, seanadaoine le duidini, agus seana phictiuiri da seana-thuismitheoiri ar na fallaibh ann. Agus ce gur dochtuiri a bfhormhor, bhaineadar taithneamh as bheith ag obair ar an dtalamh -- agus ta an gustal ceanna sin le feciceail sna phictiuri ar na fallaibh. Pe am ata me ann chuimhnim go gear ar m'oige , ar Arles i gContae Laois, agus lucht na mBreathnach uile ag treabhadh an talamh, ag obair le capaill no le ba, no ag obair timpeall an teach no sna ghortanna leasmuigh.


Sean: Cad mar gheall ar an mbochtanas ann?

Seamus: Ta se morthimpeall, mar a bhi se riomh in Eireann, agus aris sna triochaidi, sna daichidi, sna caogaidi, agus sna seascaidi beaga in Eireann. Nil an t-am no an mhian agam airgead a dheanamh as fas agus forbairt sa Romain, no ait ar bith eile treasna Impireacht bhriste na Ruise. Ach da mba fear an talaimmh, feirmeoir o dhuchas an taluin, thiocfainn annseo, no ait cosuil lei. Ta raidhse mor talaim cuiosach saor go foill ann, samhradh agus geimhreadh that na bearta, idir uisce, sneachta agus an ghrian, idir gleannta agus cnoic, agus nil se oibrithe mar is coir. Dearfainn go mbeidh na sluaite ag fagail na sraidbhailte agus fagfar iad cosuil le Cinsore (le cuma an Deserted Village air). Toisc go bfhuil mise sna seascaidi anois, ceanglaionn aiteacha mar Cinsore -- ceanglaionn si me d'Arles na Laoise mar a rugadh agus togadh na Breathnaigh tareis doibh Chill Choinnigh a fhaghail fado, fado sa naoiaoisdeag.Mar an gceanna le Victoria: ag imeacht in aois cloiseann si an ceangail idir an sliocht a chuaigh roimis agus an dream faois chosa.


Sean: Agus o thabh coir agus coireolaiochta dhe?

Seamus: Bfhuel , mar is eol duit , bhi pleananna agam rud a dheanamh ni amhain sa Romain, ach san tirthe uile an Iar-Ruis agus an Iar-Chummanachas, ach san ait in raibh me ag leachtoireact , ni raibh suim da laghad acu ann. Nil aon mheoin eolaioch in DIT (Dublin Institute of Technology) o basadh Jim Hickey. Nil ann ach polaiteori agus a mhna cheile a chuireann bacannai ort. Ag an am cheanna chaithfinn a ra go bhfuil an-lear gadiaithe mor-thimpeall. Le blianta beaga annuas , faoi smacht na gCummanach, is ionatach go deo an chomparaid a bhi ann ider an Cummanachas agus an Caitlicheachas. Bhi bochtanas ann maith go leor, bhi ha h-udarais scarthae go h-intleachtuir o na daoine -- 'se sin bhi an acra cheana sa Romain le Cumannachas 's a bhi in Eireann le Caitliceachas, idir na h-udarais agus na h-oibrithe, no idir an isealicme agus an uasal-aicme. Ach, d'aineoin na duailci san --no, bfheidir da bharr -- ni raibh aon coir ann. O thaobh ceist choiriuil de -- seachas ceisst na cora dhe -- bhi an bua ag an Cummanachas agus ag an Caitliceachas.


Sean: Nach ait an sceal san ar fad? Conas a minitear e?

Seamus: Saw website seo ta se minithe, dearfainn. Agus ma smaoineann to air ta se intuigthe.Ar leibheal amhain ta modhanna an bhochtanais oiriunach don moraltacht ata ar bun agus, go ginearalta , an cungaiocht ina bhfuil an todchai smachtaithe. Nuair a bhristear ar na slabhrai san , tagann an individiulacht chun tosaigh, tosaionn an comortas ar an maoin cheanna is a raibh muid ag seanadh cheanna, agus as an neamh-smacht nua a thagann na coireanna. Faoi lathair ni feidir leat na 'lei' a choimeadh i do phoca -- agus cosuil les an Iodail, nil ann ach wadannai mora de 'lei' -- anchosuil le 'lire' . Cosuil freisin ce chomh h-easca 's ata se goid a dheanamh sa Romain agus san Iodail.


Sean: Ar deineadh aon ghoid ort-sa riomh?

Seamus: Gach aon am a thagaim annseo, beagnach, goidfear uaim.


Sean: Ce mheid?

Seamus: Braitheann se. Is cuimhin liom trath ag teacht tre Lundain go Buchairesti agus bhi £1,500 agam chun riomhaire a cheannach i Lundain. Do theip orm e sin a dheanamh agus gheallas dom fhein go gcuirfinn sa Bhanc e la tareis mo theacht go Brasov. Ag dul cuig an Banc do cheannaios feoil don dinnear agus goideadh an £1,500 uaim. Ma ta cuma an stroinseara ort ta a fhios acu go bhfuil airgead ann, agus ma ta 'wad'agat is easca beirt to triur dibh a fhail san amach. Mar sin, taid cliste agus ta scileana faoi leith acu. Bailionn siad leastaigh des na Bancanna sraide agus tosaionn siad ag margadh ar exchange rate nios fearr na ata go foill ag'a na Bainceanna... Is mar sin a tharlaionn se...No, sna siopai ag ceannach rud eigin. Is mithid go gcaithfea an rud a cheannach i dtus baire agus annsan dul go h-ait eile le slua mor daoine chun ioc as. Sna sluaite san tair-se nios laige na aon ait eile, dearfainn.


Sean: Cathain a mbionn tu ann?

Seamus: Ta rud aithrithe na laetheanta seo maidir leis an Romain. I dtus baire tagann an teas go mor i mo choinne anois, agus i rith an Samhradh dfheadfa bheith ag caint faoi 35 go dti 45 grad. Fiu i bPoianna alainn tagann na mosquitos amach tareis na farrainge agus ni fheadfainn maireachtaint ann. Mar sin tagaim sa gheimhreadh no ar an Nollag. Ach glaoim orthu gach seachtaine agus baineann muid usaid as an internet, agus mar sin de. Ta na cailini fasta anois mar is leir o na strac-phictiuiri le feiceail annseo thios, agus teim go Cinsore le cuireadh o Victoria, mar ce go dtagann an teaghlach thar nais go Fagaras ni thagann Ileana riomh go Cinsore agus bfhearrde dos na cailini bheith lena gcairde i mbaile Fagaras.


Sean: An bfhuil feabhas ar bith le feiceail ar an sceal? Seamus: Forbairt, sea; feabhas, bfheidir. Mar nil a leitheid de bhochtanas raite agam faoin Romain -- ait go mbuaileann siad le cheile leis an bfhocal laidineach "Servus) go foill -- agus cloistear lorrai mor na h-Eorpa ag teacht le sodar sios gach aon baile agus sraidbhaile sa tir -- Mercedes agus Fiat, fothrom on bFhrainc, on Spain agus on tSeapain srl. Tuigtear go bfhuil airgead faoi leith  le fail o na East/West Germans, na Turcaigh, agus muintear airgeadais eile
na h-Eorpa, na Breathanaigh agus airgead, fiu, o nouveau riche na h-Eireann.Ar shli amhain ni feidear liom gearain mar do bhuaigh me oir agus aoibhneas sa tir seo. Ba mhioruilt domsa na cailini , go h-airithe nuair a bhiodar nios oige. Anois a bfhuilid ina deagoiri, taid ag caint faoi cursai airithe sna hollsccoileanna.  Ta Maidi ag leamh danta ghra Baudelaire agus Caiti go foill saite i stair na h-Aegipte. Agus is leo siud agus a oige a fhagfar deire an webpage seo leanas, Togadh na pictiuiri seo i mBrasov, Fagaras agus Cinsore, na h-aiteacha a maireann muid sa Romain. Ach , cosuil le chuile rud sa website ar fad, nil ann ach pictiuiri beaga ar strae o fhairrige na h-albums uile an tsaoil ata togtha ar feadh na blianta... Faoi lathair ta conai ar an dteaghlach i gcathair alainn Bhrasov, ait go bhfuil margai reasunta maithe ann, olscoil, colcheathair ag's an chlann. Mar an gceanna , maireann Victoria -- cosuil liom fhein ina iar-muinteoir-- go foill i bFhagaras, baile maith mor eile i gceartlar na tire, agus, mar a duras leim beag on sraidbhaile darb ainm Cinsore.

Ta na griangraifeanna seo leanas 'self-explanatory' mar a dearfa; agus toisc go bhfuil siad scaipthe idir Bhaile Atha Cliath, Ceatharlach, Brasov, agus Fagaras nil ann ach mar a bhi 'to hand. Ag an am cheanna leirionn siad na h-aiteacha ina maireann muid. Ta bron orm nach bfhuil aon phictiuir ann ar gheimhreidh na Romaine agus an sneachta flaithiulach doimhin san a chludaionn Poianna agus na sleichte maguaird.


Brasov Babes


High Fashion In Fagaras


Hard Work -- Cinsore


‘Little Women’: Caiti, Maidi And Friend


Caiti Chun Tosaigh


 

Caiti, An Deagoir Tobann


Dramadoir an Bhathroom


Seomra Mhaidi

 


Maidi Ag A' Baile I Cinsore

 


Cincore Capallach, Tithe Tuirseach,

Bald Tyres Peanadach, Dacia Abu!


Caiti in Cinsore

 

 
You are visitor number  
© 2007 by Irish-Criminology.com - Last Update: 28/09/08 - Contact  Webmaster - Cpanel - Mail Login